Định nghĩa tia UV, nguồn gốc, phân loại, tính chất, tác hại và những lợi ích của tia UV

Định nghĩa tia UV, nguồn gốc, phân loại, tính chất, tác hại và những lợi ích của tia UV

Định nghĩa tia UV. Các loại tia UV. Nguồn gốc. Tính chất. Tác hại và lợi ích của tia UV.

Tia UV hay còn gọi là tia cực tím, một khái niệm quen thuộc mà hầu như ai cũng đã từng nghe qua. Mọi người biết đến tia cực tím như một loại ánh sáng co hại, gây ảnh hưởng xấu đến da, đến sức khoẻ.

Vậy tia UV có phải thật sự chỉ có hại cho cơ thể? Chúng ta sẽ cùng giải đáp thắc mắc này qua bài viết dưới đây để hiểu hơn về tia cực tím và có cái nhìn khách quan hơn về chúng nhé.

ĐỊNH NGHĨA TIA UV

Định nghĩa tia UV
Định nghĩa tia UV

Tia UV (Ultraviolet) hay còn gọi là tia cực tiếm hay tia tử ngoại được hiểu là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của ánh sáng nhìn thấy nhưng dài hơn bước sóng của tia X.

Phổ của tia tử ngoại có thể chia thành 2 vùng tia cơ bản:

  • Vùng tử ngoại gần: vùng này có bước sóng từ 380 đến 200nm
  • Vùng tử ngoại xa: còn được gọi là vùng tử ngoại chân không, có bước sóng từ 200 đến 10nm

PHÂN LOẠI TIA UV

Phân loại tia UV
Phân loại tia UV

Tia UV được chia thành 3 loại cơ bản:

  • Tia UVA: tia này có bước sóng từ 380 đến 315nm, có khả năng xuyên qua mây mù, không khí và gây lão hoá da. Tia này còn được gọi là sóng dài hay ánh sáng đen, không bị lớp ozon hấp thụ, có thể nhìn thấy đối với chim, côn trùng và cá.
  • Tia UVB: tia này có bước sóng từ 315 đến 280nm, có khả năng xuyên một phần qua ozon và khí quyển, gây ra hiện tượng say nắng, tổn thương da và làm đen da. Tia này còn được gọi là sóng trung và bị lớp ozon hấp thụ phần lớn.
  • Tia UVC: tia này có bước sóng ngắn hơn 280nm, có năng lượng cao nhất, gây ung thư da nhưng đã có tầng ozon chặn. Tia này còn được gọi là sóng ngắn hay sóng có tính tiệt trùng và bị lớp ozon, khí quyển hấp thụ hoàn toàn.

NGUỒN GỐC TIA UV

  • Trong định nghĩa tia cực tím, cụm từ cực tím có nghĩa là bên trong của màu tím.
  • Màu tím là màu sắc có bước sóng ngắn nhất mà mắt thường có thể nhìn thấy. Do vượt ngoài bước sóng của màu tím nên tia UV là loại tia vô hình với mắt người.
  • Mặt Trời tỏa ra cả 3 loại tia UV là: UVA, UVB và UVC, theo đó, có ánh sáng mặt trời nghĩa là có tia cực tím.
  • Tuy nhiên, theo lí thuyết, bởi vì sự hấp thụ của tầng ozone, 99% tia cực tím đến được mặt đất thuộc dạng tia UVA, trong khi đó bản thân tầng ozon được tạo ra nhờ các phản ứng hóa học với sự tham gia của tia UVC nên UVC bị tầng ozon hấp thụ.
  • Thực trạng hiện nay, tình trạng thủng tầng ozon đang ở mức báo động khiến các tia UVB, UVC trở nên dày đặc hơn trong ánh sáng mặt trời, gây ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ con người.

TÍNH CHẤT CỦA TIA UV

Mức độ ảnh hưởng và mật độ tia tử ngoại sẽ phụ thuộc chủ yếu vào các yếu tố sau:

  • Thứ nhất là vị trí địa lý: cường độ của tia UV thường lớn ở những vùng nhiệt đới, đặc biệt là các khu vực gần xích đạo.
  • Thứ hai là độ cao so với mực nước biển: cường độ của UV thường tỉ lệ thuận với độ cao cao hơn mực nước biển.
  • Thứ ba là thời điểm trong ngày: tia bức xạ UV thường tập trung cao vào buổi trưa, khi mặt trời ở vị trí cao và chiếu sáng trực tiếp, gần như vuông góc với mặt đất,  thường là vào khoảng từ 10h sáng đến 14h chiều.
  • Thứ tư là khung cảnh và môi trường: mức độ UV thường lớn ở những nơi có không gian rộng, đặc biệt ở những bề mặt có tính phản xạ cao như: bề mặt tuyết và bề mặt cát biển. Trên thực tế, mức độ của tia UV gần như tăng gấp đôi khi tia UV được phản xạ từ bề mặt của tuyết. Trong các khu vực thành phố thường ít tia UV hơn do tập trung các tòa nhà cao tầng và bóng râm, cây cối ở trong thành phố.

Các tia tử ngoại có mức năng lượng khác nhau sẽ có mức độ tác hại khác nhau và ứng với mức độ gây hại cho sức khoẻ khác nhau. Theo đó, tia UVB và tia UVC có khả năng gây hại cho sức khoẻ con người nhiều nhất nhưng đã được chặn bởi tầng ozon. Tuy nhiên, với tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay, tầng ozon bị ảnh hưởng nặng nề và đồng nghĩa với việc các tia UV có hại sẽ xuyên qua tần ozon và gây hại đến sức khoẻ con người.

TÁC HẠI VÀ LỢI ÍCH CỦA TIA UV

Tác hại của tia UV
Tác hại của tia UV

Tác hại của tia UV

Tác hại của tia UVB:

  • Tia này có thể đi xuyên qua tầng ozon mặc dù đã được lọc bớt một phần, tia này chiếm khoảng 3% trong số các tia UV do mặt trời toả ra và đi xuống đến bề mặt Trái Đất.
  • Tia này kích thích quá trình chuyển hoá Melanin – sắc tố da, làm cho da tối màu đi, xảy ra hiện tượng rám nắng.
  • Theo đó, nếu da người tiếp xúc thời gian dài với tia UVB cường độ cao sẽ gây nên hiện tướng da cháy nắng và dẫn tới nguy cơ ung thư da.
  • Bên cạnh đó, tia UVB cũng gây nên hiên tượng bạc màu da, xuất hiện các nếp nhăn và các dấu hiệu lão hoá sớm ở người.
  • Đối với mắt người, tia UVB gây nên các bệnh giác mạc như viêm giác mạc, hạt kết giác mạc, mộng.

Tác hại của tia UVC:

  • Đây là tia có vùng bức xạ năng lượng cao nhất nên nó có khả năng gây tổn hại nhiều nhất cho mắt và da con người.
  • Theo lí thuyết, tầng ozon của bầu khí quyển có khả năng ngăn chặn hầu như toàn bộ tia này. Tuy nhiên, do nhiều tác động tiêu cực của con người mà hiện nay, tầng ozon ngày càng yếu và mỏng đi, có nhiều lỗ thủng và các tia này có cơ hội xuyên qua, chiếu xuống mặt đất, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoe con người.

Tác hại của tia UVA:

  • Tia này là tia có tác hại ít nhất trong 3 loại tia và chiếm tỉ lệ nhiều nhất, khoảng 97% lượng tia, chúng dễ dàng xuyên qua tầng ozon.
  • Tia UVA khi xuyên qua giác mạc của mắt, đi vào thuỷ tinh thể hoặc võng mạc ở bên trong mắt sẽ gây hiện tượng đục nhân mắc hay thoái hoá hoàng điểm nếu tiếp xúc quá lâu với chúng.

Nhìn chung, các tia UV là nguyên nhân gây bỏng võng mạc nếu không sử dụng kính đen khi xem Nhật Thực. Việc tiếp xúc với tia UV quá lấu sẽ gây tổn hại và có thể dẫn đến ung thư da. Tia này còn gây đứt gãy các liên kết giữa các phân tử, làm biến đổi cấu trúc DNA và RNA trong nhân tế bào, đây là nguyên nhân dẫn đến các dạng như u hắc tố, ung thư liên bào đáy, u tế nào vảy, u tuyến bã,…Tia UV cũng gây ảnh hưởng đến tuyến giáp và tuyến vú, tiếp xúc với bức xạ cực tím con gây ức chế hệ thống miễn dịch.

Lợi ích của tia UV

  • Tuy tia UV gây ra nhiều tác hại với cơ thể người nhưng chúng cũng mang lại những lợi ích nhất định với sức khoẻ nếu biết cách sử dụng chúng và tiếp xúc với cường độ hợp lí.
  • Tia UV giúp cơ thể tổng hợp vitamin D, vitamin D giúp cơ thể sử dụng canxi và photpho, giúp xương và răng chắc khoẻ.
  • Tia UV cũng được ứng dụng trong điều trị các bệnh về da như vảy nến, khử trùng và tiệt trùng. Tia UV xuyên qua màng tế bào của vi khuẩn và virus, phá huỷ DNA, ngăn chặn khả năng tái sinh và nhân lên của chúng.

Qua đây, Trung Sơn đã chia sẽ với bạn những vấn đề cơ bản về tia UV, về tác hại cũng như các lợi ích mà chúng mang lại. Hy vọng với những thông tin này bạn có thể vận dụng tốt vào học tập cũng như chủ động trong bảo vệ sức khoẻ bản thân và mọi người xung quanh. Nếu vẫn còn thắc mắc nào về vấn đề này thì bạn đừng ngần ngại mà hãy liên hệ ngay với chúng tôi, đội ngũ nhân viên Trung Sơn luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn. Hãy liên hệ với chúng tôi bằng cách để lại bình luận bên dưới bài viết này nhé.

Bình luận

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *